چنان كه در تحف العقول و مصادر ديگر نيز از اين دست كلمات فراوان يافت مىشود . بخش عمدهء روايات فقهى امام را بايد در نامه‌هايى كه در پاسخ اصحاب به بلاد مختلف اسلامى فرستاده‌اند جستجو كرد . برخورد با فرقه‌هاى منحرف امام جواد عليه السّلام در برابر فرقه‌هايى كه در دوران آن حضرت وجود داشتند ، شيعيان خود را از اين نظر كه اين فرقه‌ها چه مواضعى در مقابل آنان به خود گرفته‌اند راهنمايى مىفرمود . يكى از اين فرقه‌ها اهل حديث بودند كه مجسّمى مذهب بوده و خدا را جسم مىپنداشتند . امام دربارهء آنان به شيعيان مىفرمود كه اجازه ندارند پشت هر كسى كه خدا را جسم مىداند نماز گزارده و به او زكات بپردازند . « 1 » واقفه ، يكى ديگر از فرقه‌هاى موجود انشعابى از شيعه در زمان امام جواد عليه السّلام بود كه به صورت مشكلى در مقابل شيعيان مطرح شده بود . آنان كسانى بودند كه پس از شهادت امام كاظم عليه السّلام بر آن حضرت توقّف كرده و امامت فرزندش على بن موسى الرضا عليه السّلام را نپذيرفتند . وقتى از امام دربارهء خواندن نماز پشت سر واقفى مذهبان سؤال شد ، آن حضرت در جواب ، شيعيان خود را از اين كار نهى كردند . « 2 » زيديه نيز فرقه‌اى بود منشعب از شيعه كه پيش از اين در فصل مربوط به زندگى امام صادق عليه السّلام مطالبى دربارهء آنها و مواضعشان نسبت به امامان عليهم السّلام گفتيم . دشمنى زيديه با اماميه و طعن آنها بر امامان عليهم السّلام سبب موضع‌گيرى تند ائمه در برابر آنها شد ؛ چنان كه در روايتى از امام جواد عليه السّلام واقفيه و زيديه مصداق آيهء : وجوه يومئذ خاشعة عاملة ناصبة ؛ « 3 » خوانده شده و در رديف ناصبىها قرار گرفتند . « 4 » غلات نيز به سبب آن كه در بدنام كردن شيعه سهم بسزايى داشتند ، مورد تنفر امامان بودند . خطر اينها براى شيعيان بسيار جدّى بود ؛ زيرا آنها به نام امامان عليهم السّلام رواياتى را جعل كرده و بدين وسيله شيعيان را كه پيرو ائمه عليهم السّلام بودند به انحراف

--> ( 1 ) . التوحيد ، ص 101 ؛ التهذيب ، ج 3 ، ص 283 ( 2 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج 1 ، ص 379 ( 3 ) . غاشيه ( 88 ) : 2 و 3 ( 4 ) . رجال كشى ، ص 391 ؛ مسند الامام جواد عليه السّلام ، ص 150